Hızır ve Hızır Orucu

Hızır, bazı bölgelerde insan, bazı bölgelerde melek, bazı bölgelerde Peygamber olarak bilinir ve inanılır.

Hızır, savunmasız, kimsesiz, yoksul ve ölüm kalım savaşı arasında kalmışların yardımcı ilahi gücüdür.

Hızır´ı; erkek çocuğu ölmüşler bir daha çocuğu ölmesin diye Kirve olarak seçerler.

İnanca göre Hızır, ak ve uzun sakallıdır. Dar günde boz atıyla imdada yetişendir. Boz atının adı DÜLDÜL´dür. Onun içindir ki, "Bozatlı Hızır yardımcımız, veya yardımcınız olsun, imdada yetişsin", duaları yapılır.

Hızır; fırtınalarda, tipilerde denizlerde, okyanuslarda kalan gemileri kurtaran güçtür. Onun içindir ki "Hızır´e Geleke Gemiya" (Gemilerin Hızır´ı) seni kurtasın, imdadımıza yetişsin, diye dualar edilir.

Hızır inancı dünyanın var oluşandan, insan sürecinin başlamasıyla oluşagelir. İnancın bütünselliğinde her yerde hazır ve nazır olan Hızır´ın öteki adı Ortadoğu´da Hadr, Türkiye´de Hıdır olarak bilinir.

Anadolu Alevi-Kızılbaşlarda, Hızır günü dünyaya gelen erkek çocuklara Hıdır adı verilir.

Kimi rivayetlere göre, karada Hızır Nebi, deryada Hızır İlyas olarak anılır.

Kimi rivayetlerde ise, Hızır Nebi karadan, Hızır İlyas deryadan gelir ve buluşurlar. Hızır Nebi doğadaki evrimle (tabiatın canlılara vereceği hizmet ve değişimlerden), Hızır İlyas´da deryadaki canlı varlıkların yararına olacak evrimlerden sorumlu olarak bir arada bulunurlar. Bu buluşma üç gün sürer. Buluşma Hicri takvime göre 31 Ocak ile 1-2 Şubat günlerine denk gelir ki, Miladi takvime göre, 13, 14, 15 Şubat'a (Kimi bölgelerde Şubat'ın ikinci haftasındaki Perşembe'ye) denk gelir.

Kimi rivayete göre de, Hızır ve İlyas aynı kişidir.

Bazı bögelerde mesala; Dersim, Sivas, Erzincan, Çorum, Kahraman Maraş, Bingöl, Kelkit, Varto, Hınıs gibi yerlerde akşamdan seçilmiş bir yere un konur ve Hızır´ın gelerek iz bırakacağı beklenir.

Ayrıca, Bozatlı Hızır´ın, boz atının ayak izi beklenir.

Türkiye´nin bir çok yerinde Hızır´ın görüldüğü ve iz bıraktığı bilinir. İnananlar için bir kaç örnek vermek mümkündür.

Samsun, Sivas, Afyonkarahisar, Merzifon, Çorum, Denizli, Erzincan, Pülümür Bük, İzmir Foça, Kütahya, Edirne, Amasya, Sinop, Tunceli, Hınıs, Varto gibi yerlerde, Hızır Gölü, Hızır Mağarası, Hızır Köprüsü, Hızır Evi, Hızır Ziyareti, Hızır Çeşmesi gibi kutsal yerler vardır.

Rivayete göre Hızır Ab-ı Hayat suyu (Ölümsüzlük suyu) içmiş ve ölmeyen bir kişiliğe sahiptir.

Hızır; inanların rüyasına; aksakallı, bozatlı, fakir, yoksul, yardıma ihtiyacı olan kişi kılığında kendini gösterir. Rüyasında Hızır´ı görenler, Hızır lokması olarak, yoksulları doyurmak için lokma, varsıllar kurban keser dağıtırlar.

Hacı Bektaş Vilayetnamesi´nde; Hızır, Hünkar Bektaş Veli´nin cenazesinde bulunmuş, ancak tanınmaması için yüzü yeşil peçeyle örtülü olduğu ifade edilir.

HIZIR ORUCU 

Rivayete göre, Hızır Nebi ve Hızır İlyas buluştuklarında üç gün yemek yenmedikleri için, üç gün Hızır Orucu tutulur.

Bir başka rivayete göre; Hz. Ali´nin oğulları İmam Hüseyin ve İmam Hasan hastalanırlar. Hz. Ali hasta çocukları için Hızır´a iyileşmeleri için dua eder ve iyileşirlerse Hızır için üç gün oruç tutacağını vaad eder ve çocukları iyileşince üç gün oruç tutar. Bu yüzden üç gün Hızır Orucu tutulur.

Hızır orucunun başlamasından bir önceki perşembe günü musahipler birbirine konuk olurlar. Paylamşıcılık, gönül rızalığı, barış ve dostluklar tazelenir. İkinci hafta perşembe günü, kurbanlar kesilir, lokmalar pişirilir, mezar ve kutsal yerler ziyaret edilir. Aynı günün akşamı Hızır Cemi başlanır, dualarla Hızır´ın varlığına şükredilir ve Hızır imdada çağırılır.

Hızır inananlar için her zaman hazır ve nazır olan, değeri biçilmez bir Derviş, bir Bilge ve bir Ulu Evliya´dır.

Hıdır Ali Bingöl