YESIM
Kullanıcı
| Mesaj: 199 |   |
|
Aleviler kimliğini arıyor .. - 17/01/2008 17:42
Aleviler kimliğini arıyor
16 01 2008
Alevilerin sorunları sadece siyasetle ilgili değil. Modernleşme, kentleşme ve göç gibi olgular, özellikle gençlerde Alevi kimliğinin zayıflamasına yol açarken Alevilik dinsel kimlikten çok kültürel bir kimlik ve yaşam biçimi olarak algılanıyor
TÜRKİYE’NİN son 20-30 yıldır geçirdiği hızlı değişimden en çok etkilenen kesim belki de Aleviler. 70’lere kadar daha ziyade kırsal kesimde yaşayan Alevi nüfus, modernleşme ve kente göç olgusuyla birlikte geleneksel yapısını devam ettirmekte türlü zorluklar yaşamaya başladı. Bu durum tüm toplumsal grup ve kimliklerde olduğu gibi Alevi kimliğinde ve bunun ifade ediliş biçimlerinde de dönüşümlere yol açtı. Dedelik kurumu eski itibarını kaybetti, Aleviliği temsil fonksiyonu, dedelerden ziyade modern bir örgütlenme biçimi olan derneklerin başkanlarına devredildi. Dedeler, gerek eğitim düzeyleri gerekse modern kent yaşantısına karşı daha dirençli bir merkez olmaları sebebiyle gençlerin beklentilerini karşılama noktasında yetersiz görülmeye başlandı. Dedelerin ayrıcalıklı konumu yadsınır oldu.
Bu dönüşüm, Alevi inancının zayıflamasını, Alevi gençlerinin farklı ideolojik eğilimleri benimserken dini kimliklerini telaffuz etmemelerini beraberinde getirdi..
Alevilikle ilgili yapılan saha araştırmaları özellikle kentli ve eğitimli kesimin Aleviliği kültürel bir kimlik, bir yaşama biçimi olarak algılamaya başladıklarını, dini ritüelleri yerine getirmediklerini ve Alevi şeriatına uygun yaşamadıklarını gösteriyor. Bunda tabii ki Aleviliğin içe kapanık yapısı ve toplum tarafından hoş karşılanmadığına dair yargılar da etkili.
Aleviliği İslam’ın bir yorumu olarak görenler bile Sünnilikle özdeşleştiğini düşündükleri için kendilerini Müslüman olarak tanımlamaktan çekiniyor. Aleviliğin İslam dışı bir kimlik olarak görülmeye başlanması da bu sürece tekabül ediyor. Tüm bu değişim süreci Alevi toplumu içinde, kendi aralarında bir takım ayrılıkların doğmasına yol açtı. O kadar ki dernekten derneğe bile farklılaşan yaklaşımlar, kendini farklı ifade ediş biçimleri oluşturdu. Bu durum en çok da disporadaki Alevilerde kendini gösteriyor.
Diaspora farklı düşünüyor
Alevilerin geçirdikleri toplumsal süreçler kendi aralarında da farklılaşmalarına yol açtı. Bu fark en çok diaspora Alevilerinde kendini gösteriyor. Diasporadaki bazı dernekler, Anadolu Alevilerinden farklı olarak, Aleviliğin İslam dışı, kültürel bir kimlik olduğunu vurguluyor.
Semah nedir?
Cemdeki 12 hizmet sıralamasında yer alan, cem ve muhabbet toplantılarında müzik eşliğinde yapılan kutsal dans.
Talip kime denir?
Alevi dedesine mürid olan kişidir. ‘Yol’a taliptir.
Musahip nedir?
Dünya ve ahiret kardeşliği anlamına gelir. Hazreti Muhammed ve Hazreti Ali arasındaki ilişki de bir tür musahiplik olarak görülür.
Düşkünlük nedir?
Alevi geleneklerine aykırı bir şey yapan talibin dede tarafından cemaatten dışlanması olayıdır.
Muharrem orucu
Muharrem orucu, Kerbela’da şehit edilen Hz. Hüseyin’in acısını paylaşmak ve 12 İmam için tutulur. Matem orucu da denir. Orucun her günü bir imama ayrılır. Gece 12’den önce niyet edilir, sahura kalkılmaz ve gün kararınca oruç bozulur. 12 gün boyunca erkekler traş olmaz, kadın ve erkekler süslenmez. Düğün, sünnet dahil hiçbir şekilde eğlenilmez. Bir kısım Alevi Muharrem orucunun yanı sıra Ramazan orucu da tutar.
Kurban
Aleviler de Sünniler gibi Hz. İbrahim’in oğlu Hz. İsmail kıssasının özü olarak Kurban bayramında kurban keser. Kurban kesmeyen Alevilerin kesmeme gerekçesi ya ekonomiktir yahut Alevi geleneğine bağlılıklarının zayıflamış olmasıdır.
Değişimi Sivas başlattı
KIRDA yaşayan Aleviler için yarı izole bir ortamda gelenekleri sürdürmek, dışarıdan ve devletten gelen baskılara karşı koymak daha kolaydı. 70-90 arası kente geliş sürecidir. 90’larda yavaşladı. Kırsal örgütlenme dağılırken kentte Aleviliğe yönelik hiçbir kamusal hizmet yoktu. Artık kentlerde, eğitimli, kentin siyasal hayatına entegre olmuş bir Alevi nüfus var. Sivas katliamıyla birlikte bu kesim hızla örgütlendi. Bundan sonra sadece Türkiye’de değil Avrupa ve Amerika’da da örgütlenme hızlandı. 60-70’lerde siyasi değişimle beraber sol örgütlenmelere itibar edilmiştir. Sol örgütlere mensup Alevi gençler dede otoritesini tanımıyordu. 90’lara kadar kentlerde cem evi diye bir kurum yoktu. Sivas katliamından sonra cem evleri kurumsallaşmaya başladı. Aleviliğin tartışılmaya başlamasıyla birlikte aslında Alevi ve Alevi olmayan gençlerde Aleviliği araştırma isteği doğuyor.
CEMEVİ KENTE YABANCI KALDI
ALEVİLER kentlerdeki ideolojik yönelimlerden çok fazla etkilendiler. Kente uyum sağlama bağlamında yani kentte kendi inanç temellerine dayalı kurumsal olarak ya da toplumsal bir yapı oluşturmak konusunda çok fazla sancı çektiler. Osmanlı döneminde şehirlerde Bektaşi tekkeleri vardı veya diğer dergahlar ve tekkeler vardı. Cem evi denen olgu yoktu. Dolayısıyla kent kültürü cem evini kusuyor. Bektaşi tekkesi şeklinde bir örgütlenme vardı. Bu gün cem evlerinin dergah statüsünde temsil edilmeleri kentte oluşabilecek gerginlikleri izale edici bir rol oynayabilir. Cem evi de cami, Sinagog ve Kilise’nin yanında aynı kategoride kabul edildiği takdirde, Alevilik İslam dışı ayrı bir din olarak tescil edilmiş olacak. Böylece gayrimüslim azınlık konumuna düşecek.
Aleviler örgütlendikçe kendi içlerinde bölündü
Asıl asimilasyonun kentleşmeyle başladığını söyleyen Solgun, gündeme Kürt sorunuyla eş zamanlı gelen ve belli ölçülerde tanınan Aleviliğe yeni bir misyon yüklendiğini belirtiyor
ALEVİLİK aslında bir köy inancı. Aleviler şehre göç ve baskılar nedeniyle kimliklerini açıklamakta, ibadetlerini yapmakta zorluk yaşadılar. Asıl asimilasyon süreci de, kentleşmeyle başladı. 90’larda açılan cem evleri ve dernekler, Alevilerin tarihi boyunca en çok ‘günışığına’ çıkıp örgütlendiği dönem oldu. İdeolojilerin etkisinden sıyrılmak, Alevileri kendi kimlikleriyle yeniden buluşturdu. Uluslararası alanda yaşanan gelişmeler, Kürt sorununun gündemleşmesi, rejim açısından Alevileri ‘asimile etmekten’ ziyade belirli ölçüler dahilinde tanıyarak yeniden ‘misyonlandırmayı’ getirdi, gerektirdi. Böylece hem Kürt hareketine karşı ihtiyaç duyulan toplumsal, kitlesel bir zemin kazanılacak, hem de özellikle Kürt Alevilerin ‘Alevilik’ kimliği üzerinden Kürtlükle ilişkileri muğlaklaştırılmış olacaktı. Bence Alevilerin en örgütlü oldukları bu dönem, bu nedenle Alevilerin en zayıf düştükleri, parçalandıkları dönemdir aynı zamanda.
Dedeler Cem evlerine ilgisizlikten şikayetçi
HANGİ cem evine gitseniz, hangi dedeyle konuşsanız, gençlerinin cem evlerine ilgisizliğinden şikayet edecektir. Bunun bir nedeni de, Alevi kurumlarının kendisiyle ilgili. Örneğin Kürt Aleviler, cem evlerinde ne işi olduğu ayrıca sorgulanması gereken Atatürk portreleri altında ‘hepimiz Aleviyiz, Türklük, Kürtlük önemli değil’ denilmesinden rahatsızdır.
Şehre göç edince Aleviler çözüldü
Muharrem Ercan
Karacaahmet Sultan Dergahı Bşk. ve Dedesi
ESKİDEN köylerimizde ibadetlerimizi düzenli olarak yapıyorduk. Oruçlarımızı tutabiliyorduk. Birbirimizin hastalığından, ölüsünden haberimiz oluyordu. Şehirlere göç başladı. Buralarda ibadethanelerimizin olmaması bu bağları zayıflattı. Zaten insanlar gizliyorlardı Alevi olduklarını. Cem evlerinin artmasıyla birlikte toparlandık... Bir ara bazı dış güçlerin ve sol fraksiyonlarların rüzgarıyla Aleviliğe karşı bir soğukluk başladı. Beyinler yıkandı. Bugüne kadar ne zaman Gazi Mahallesi’nde, Sarıgazi’de bir olay olsa Alevilere yüklediler. Bu yüzden birçok aile, gençleri cem evlerine yollamaz oldu. Acaba orda teröre mi karışacak diye endişeler oldu. Ben buraya gelen Diyanet görevlisine bize sahip çıkmasını söyledim. Bu gençlerin ihtiyaçlarını, bilgisayar ve saz kurslarıyla ya da başka imkanlarla karşılayıp onları buralara çekebilsek sağda sağda solda dolaşmaz, başka eğilimlere sapmazlar.
İlkokul mezunu dedelerle olmaz
Fermani Altun
Dünya Ehl-i Beyt Vakfı Başkanı
ALEVİ gençlerde inanç kimliği bunalımı, bilgisizlik, boşluk var. Bu boşluğu başka tercihler doldurmaya başladı. Kurtuluşa ihtiyacı var Alevi nesillerinin. Alevi dedeleri yeni neslin inanç önderliğini yapacak kapasitede değiller. Babadan oğula geçen bilgisiz, kültürsüz önderlik kapasitesi olmayan insanların, üniversite bitirmiş, beşeri gelişmeleri takip eden bir gençliğe hitap etmesi, onları tatmin etmesi zordur. Bazen üniversite gençleri geliyor yanıma; ‘gidiyoruz cem evine, çok yetersiz bir insan konuşuyor, ne yapacağımızı şaşırıyoruz’ diyorlar. Onun için cem evlerine inanç önderi yetiştirilmesi gerekiyor. Hacı Bektaş-ı Veli hazretlerinin koyduğu bazı kurallar vardı. Bir insanın inanç önderi olabilmesi için 10 yıl ihtisas, 10 yılda hizmet yapması gerekiyor.
16.01.2008
Star
|
|
|
Forum 
