| 4 Kapı 40 Makam |
|
|
|
| Yazar Hasan Kilavuz Dede | ||||
| Salı, 05 Eylül 2006 | ||||
Sayfa 2 Toplam: 2 Buradan itibaren: YAZAR: Hasan Kilavuz Dede  Ahlak, hulk kelimesinin çoguludur. Hulk insanin yaratilistan sahip oldugu veya terbiye yolu ile kazandigi ruhî ve kalbi halleridir. Insan nefsinin iki özelligi vardir ki bunlardan biri, hâl digeri ise meleke adini alir. Nefse iyice yerlesmis ve gelip geçici seylere hâl denir. Mesela; bir insanin zaman zaman gülmesi, korkmasi, kizarmasi gibi.Bir de ruhî hayatimiza yerlesmis, köklesmis kolay kolay sökülüp atamadigimiz huylar vardir ki bunlara da meleke diyoruz. Mesala cömertlik, dogruluk, cimrilik, yalancilik gibi. Eger insanin huylari iyi ve olumlu özellikler tasirsa buna da güzel ahlak denir. Ahlak ilmi temelde ikiye ayrilir: 1. Nazari yani teorik olarak 2. Ameli yani pratik ahlak Birincisi ahlakin temel ilkelerini belirleyecek ruhsal egilimlerimizin ve davranislarimizin kaynaklarini, bunlari yönlendirip idare edilme sekillerini ögretir. Ikincisi, ameli ahlak ise (pratik) kisiye iyi ve kötüyü ögretmekle kalmaz, bunlardan iyi ve dogru olanlarinin alinip uygulanmasini saglar. Böylece iyiye, dogruya ve güzele yönelen kisi, manevi yapisinida ahenk içinde terbiye etmis olur. Böyle bir insan nefsini faziletlerle süsler, kötülüklerden arindirir; kisi kendisiyle oldugu gibi baskalariyla da uyum içinde olur. Ahlakin, toplum ve kisiyi korumayi amaçlayan kurallarina uyuldukça vücut gibi ruh da saglikli olur. Ahlak egitimi görmüs ve benimsemis kisilerde baskalarina oranla olumlu manada önemli degisiklikler ortaya çikar. Bunlari söyle siralayabiliriz: a- Ahlakli kisilerde sorumluluk ve görev duygulari digerlerine göre daha gelismistir. b- Ahlak, insan hak ve adalet duygularini gelistirir. Haksizlik ve zulümkarliktan uzaklastirir. c- Ahlak, merhamet kaynagidir. Sevgi ve sefkat duygularini ön plana çikarir, hatta her seye kucak açmayi saglar. d- Ahlakli insan hosgörü sahibidir ve yardimseverdir. e- Ahlak duygulari yüceltirek insani olgunlastirir ve kötü aliskanliklardan arindirir. f- Ahlak, insana sabir, sebat, metanet, dogruluk, af, sükür, edep gibi bütün iyi duygulari kazandirirken; yalan, giybet, kibir, fesat, hased, öfke, zulüm, riya, hirs gibi her türlü fena duygu ve aliskanliklardan uzaklastirir. Ahlakin toplum üzerindeki tesiri büyük ve belirleyicidir. Insanlarin yasam birliktelikleri toplumu meydana getirdiginden fertlerin ahlakî durumlari bütün topluma yansir. Alevi ögretimizde de ahlakla ilgili emir ve yasalar, gelenek ve törelerimize iyice yerlesmistir. Mesela; yetim ve yoksullara yardim etmek, zulümden kaçinmak, zulümkara boyun egmemek, hak ve adaletten ayrilmamak, yalanci sahitlik yapmamak, giybet (dedikodu) yapmamak, karsilikli sevgi ve saygi beslemek gibi.. Bu tür üstün ahlaki degerlere sahip olan kisilerden olusan toplumlar ahlakli olur. Ahlakli toplumlarda birlik ve beraberlik ruhu olur. Anarsi ve düsmanliklarin, karsilikli çekememezlik ve kiskançliklarin böyle toplumlarda yeri yoktur. Bireyler kendi aralarinda merhametli ve yumusak olurlar; gönül alçak, sevecen, hosgörülü olur. Herkes hak ve görevini bilir. Kisiler birbirlerine yardim için çalisir, birisinin basarasi digerini de mutlu eder. Ahlakli toplumun fertleri, haksizliga yer vermez, kötülüge göz yummaz, hile ve düzenbazliga müsade etmez; iyiliklerin yayilmasina, düzen ve intizamin saglanmasina hizmet eder. Alevi ögretisindeki temel görüsler 4 kapi 40 makamla çok iyi açiklanip anlatiliyor. Alevi ululari, bu temel görüsler üzerine bu ögretiyi kurup, bu inanci bu güne kadar getirmisler. Alevi pirleri de tüm ibadet ve yasamlarinda, içinde bulunduklari her ortamda tüm davranis biçimlerini edep, erkan içinde yerine getirmisler. Edep erkan faziletli kisinin yüce ahlakidir. 4 kapinin hangisine varirsan var, önce senden edep erkan istenir. 4 kapi 40 makamin kisiye saglayacagi egitimle insan kendisini arindirir. Bu yoldaki ikrar sahibi taliplerin söyledigi sudur: ?Din iyi ahlak üzerine kurulmustur.? Alevi dervisleri taliplerine yaptiklari nasihatlarda ve verdikleri bilgilerde, ayrica görgü cemlerinde vurgulanan sey kisinin kendisini güzel ahlakla donatmadigi sürece hiç bir pire bend olamayacagidir. Alevilerde inançlari geregi okumak ve bilgilenmek esastir, özellikle de Alevi dedelerinin bilgiyle donanmalari gerekir. Bu destur Hz Peygamber?in ünlü hadisinden alinmistir: ?Ben ilmin sehriyim, Ali de o sehrin kapisidir.? Okumak, Alevi ögretisinde ibadettir. Okuyan kisi topluma yararli olur. Seriat kapisinin 2. makami ilim ögrenmektir. Marifet kapisinin 1. makami edep erkanli olmaktir. Hakikat kapisinin 1. makami alçak gönüllü (toprak olmak) olmaktir. Anadolu kizilbas Alevilerinin inancinda bagnazlik ve gericilik yoktur. Ilim ögrenip pirinden el alip edep ve erkana bürünen alçak gönüllü talipler, güzel ahlakin en iyi örnekleriyle davranislarini tamamlarlar. Kendisinden farkli düsünenlere saygi gösterirler. Kimseyi zorlamazlar, kimseyi suçlamazlar; bir elden aldiklarini diger elden verirler. Onlara göre ayni zamanda ibadet, yoksulu doyurmak, yetimin basini oksamaktir. Konukseverlik ve cömertlik marifet kapisinin erkanidir derler. Alevi cemlerinde bu konular bizzat pratikte yasanarak anlatilir. Cemi yürüten dede cemde hazir bulunan tüm canlara seslenerek güzel ahlaki olusturan su sözleri söyler: ?Yücelik taslama, kin ve kibirli olma; münafika benzeme, riyakar olma, seytanin izine uyma!? Daha önceden yasanmis olaylardan da ders çikararak güzel örneklerle taliplerinin güzel ahlakla donanmalarini ögütler. Dergah ve pir evlerinde verilen egitimde, zalimlikten ve zulümden uzak durmayi, bile bile kimseyi incitmemeyi hata ve kusuru olanlari güzel bir dil ile incitmeden, ürkütmeden ikna ve islah etmeyi ögütler. Topluma ve çevreye zarari olmayan kisisel hatalari hos görüyle karsilarlar. Kisinin bu tür davranis ve hatalardan arinmasini sabirla beklerler. Alevi ögretisinde, insana nasihat ve egitim, sertlikle ve korkuyla olmaz. Insan kazanmak ugruna, insan harcanip itilip kenara atilmaz. Herkese ayni düzeyde ve sefkatla yaklasilir. Söylenecek her sey gönül evini sen etmeli. Gönül evi yikilirsa bu güzel ahlak degildir. Alevi ögretisinin özüne göre gerek Alevi dedeleri, gerekse Alevi yöneticileri; hem pirim diyenler, hem baskanim diyenler sefkate günes gibi, cömertlikte su gibi, alçakgönüllülükte toprak gibi, teslimiyette ölü gibi kusurlari ve ayiplari saklamadan gece gibi olmak zorundadir. Alevi Kizilbas erkanini bilenler, bilmeyenlere anlatirlar. Insanlari biri birine gammazlayan, emanete ihanet eden, insanlari birbirlerinden ayiran ve ayni nazar ile görmeyenlere, Hz. Pir Hünkar?in tüm kötülükleri önlemek amaciyla kendisine gönül veren Anadolu erenlerine güzel ahlakla donanmalari için verdigi en dogru anahtar ?eline, beline, diline sahip ol.? sözüdür. Bu temel düsturlar küçükten büyüge, talipten müride, müridten mürside tüm canlar tarafindan iyi ahlakin göstergeleri olarak benimsenir ve aynen uygulanir. |
||||
